Từ điển điện tử cho trẻ khuyết tật
Ngày đăng: 29/06/2010 14:11:12
Nhóm tác giả của công trình này là ba sinh viên Trường ĐH Sư phạm TPHCM gồm Đỗ Minh Luân, Huỳnh Nguyễn Thùy Dung và Phạm Hải Lê
Ngoài phần giải nghĩa từ, phần mềm từ điển này còn bao gồm nhiều hình ảnh, đoạn phim minh họa các hành động, sự vật thật sinh động để các em bị khuyết tật trí tuệ có thể hình dung ra ý nghĩa của các từ một cách dễ dàng.
Giàu thực tiễn
Hiện nay nước ta có khoảng 400.000 trẻ bị khuyết tật trí tuệ và 150 cơ sở giáo dục chuyên biệt cho đối tượng này. Việc giáo dục đối tượng trẻ em này rất nan giải bởi khả năng tiếp thu của các em khá chậm so với các bạn cùng trang lứa, nếu áp dụng các phương pháp thông thường thì không có tác dụng. Vì thế, cần phải có phương tiện trực quan trong dạy học.
Trong khi đó, hình ảnh trong sách giáo khoa (SGK) hiện nay chưa đủ cho các em ở dạng này. Chẳng hạn, với từ bò, trong SGK chỉ đưa hình ảnh con bò mà không có hình ảnh diễn tả hành động bò. Hoặc với các động từ như từ hát, hay từ chào..., SGK chỉ có thể miêu tả một “lát cắt” của hành động hát, hành động chào, đấy là hình ảnh tĩnh, ở một thời khắc mà không thể giới thiệu âm thanh, động tác... Ngoài ra, các từ ngữ ứng dụng trong sách Học vần và sách Tiếng Việt đều không có hình ảnh minh họa.
Trong khi đó, từ thực tế học tập và giảng dạy, các tác giả nhận thấy hiện nay ở Việt Nam chưa có một công trình nào nghiên cứu về từ ngữ trong SGK đối với trẻ bị khuyết tật trí tuệ và giảng giải, minh họa những từ ngữ đó theo cách dễ hiểu nhất. Hiểu được nhu cầu bức thiết này, Đỗ Minh Luân, Huỳnh Nguyễn Thùy Dung và Phạm Hải Lê đã cùng nghiên cứu miệt mài trong suốt gần 2 năm và cho ra đời phần mềm từ điển điện tử từ ngữ giáo khoa lớp 1 dành cho trẻ bị khuyết tật trí tuệ. Khác với từ điển thông thường, ngoài việc giải nghĩa từ, từ điển dành cho trẻ bị khuyết tật trí tuệ còn kèm các đoạn phim, ảnh minh họa từ ngữ giáo khoa để giúp các em hình dung sinh động các khái niệm được học.
Từ điển gồm 2 CD-ROM với các nội dung: Từ điển phim tập hợp 50 mục từ ngữ giáo khoa cơ bản của các bộ môn Tiếng Việt, Toán, Đạo đức, Tự nhiên xã hội lớp 1 kèm theo 50 video clip minh họa; từ điển hình ảnh tập hợp hơn 700 mục từ ngữ giáo khoa cơ bản của các bộ môn Tiếng Việt, Toán, Đạo đức, Tự nhiên xã hội lớp 1 (giảng nghĩa kèm hình ảnh minh họa); từ điển tần số, độ phân bố của từ ngữ trong SGK Tiếng Việt lớp 1, từ điển tần số, độ phân bố của từ ngữ trong SGK Toán lớp 1, từ điển tần số, độ phân bố của từ ngữ trong SGK Tự nhiên xã hội lớp 1.
Thức trắng đêm
Giai đoạn khởi đầu rất khó khăn đối với các tác giả. Nhận nhiệm vụ lập trình và lo tất cả các vấn đề liên quan đến công nghệ thông tin, Đỗ Minh Luân đã vật vã suốt 6 tháng vẫn chưa tìm được hướng thể hiện tốt nhất cho phần mềm. Sau khi được tư vấn từ các thầy cô, các anh chị đi trước và tìm ra hướng đi hợp lý, Luân lao vào làm việc trắng đêm trong vòng 1 tuần. “Nếu đi ngủ thì sợ các ý tưởng sẽ bị ngắt quãng, khi thức dậy sẽ không còn nhớ lúc trước mình đang làm gì” - Luân kể lại.
Còn Lê thì suốt ngày vùi đầu với đống từ điển xếp cao cả thước ở trong phòng riêng. Khâu chuẩn bị phim, ảnh cho từ điển cũng rất khó khăn. Thùy Dung kể lại một kỷ niệm vui vui khi phải tìm kiếm các bé trong độ tuổi phù hợp để “đạo diễn” cho các bé thực hiện những hành động cụ thể để diễn tả nội dung của từ. “Một lần, mình chọn một bé quay minh họa cho từ “đánh răng”. Quay tới quay lui vẫn chưa đạt, mình dỗ dành em bé làm lại lần nữa thì bé mếu máo: Cô ơi, con đau răng lắm rồi, không làm được nữa đâu!”.
Khó khăn rồi cũng qua, cuối cùng phần mềm đã hoàn thành. Để bảo đảm tính ứng dụng và kiểm tra sự hoàn thiện của từ điển điện tử, nhóm tác giả tiến hành thử nghiệm tại một số trường tiểu học ở TPHCM. Kết quả vượt mong đợi khi các em tỏ ra hết sức hào hứng, nhớ nhanh hơn và nhớ dai hơn các từ được học khi được xem hình ảnh và phim một cách sinh động. “Nhiều lần dạy xong, mình ra khỏi lớp rồi mà có em còn chạy theo níu áo hỏi: Cô ơi, chừng nào được học tiếp nữa hả cô, khiến mình thật xúc động” - Thùy Dung kể lại.
Minh An